Học tập trải nghiệm phải trở thành trụ cột chiến lược của mô hình đại học đổi mới sáng tạo

Sáng ngày 31/01/2026 ĐHQG-HCM tổ chức Hội thảo quốc tế “Học tập trải nghiệm trong giáo dục đại học định hướng đổi mới sáng tạo: Từ thực tiễn đến chiến lược”. Đây là diễn đàn trao đổi chuyên môn về vai trò, cách tiếp cận và các điều kiện cần thiết để triển khai học tập trải nghiệm trong giáo dục đại học theo hướng đổi mới sáng tạo. Với sự tham dự của hơn 600 lãnh đạo, giảng viên, nhà khoa học trong và ngoài ĐHQG-HCM, cùng các chuyên gia đến từ các đại học đối tác quốc tế.

Hội thảo tập trung thảo luận học tập trải nghiệm như một nội dung gắn với đổi mới mô hình đào tạo đại học, hướng tới tăng cường sự tham gia của người học vào nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và giải quyết các vấn đề thực tiễn của xã hội ngay trong quá trình đào tạo. Các nội dung trao đổi nhấn mạnh yêu cầu tiếp cận học tập trải nghiệm một cách có hệ thống, được thiết kế ngay từ chương trình đào tạo, gắn với bảo đảm và đánh giá chất lượng.

Từ hoạt động đào tạo đến động lực đổi mới mô hình đại học

Trong bối cảnh ĐHQG-HCM đang triển khai các nhiệm vụ chiến lược về nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, học tập trải nghiệm được tiếp cận như một hướng đi nhằm tăng cường kết nối giữa giảng dạy, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo với nhu cầu của doanh nghiệp và địa phương. Đặc biệt, Hội thảo là bước đi cụ thể hóa quan điểm chỉ đạo xuyên suốt tại Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó nhấn mạnh yêu cầu: Giáo dục, đào tạo phải bảo đảm “học đi đôi với hành”, “lý thuyết gắn liền với thực tiễn”, “nhà trường gắn liền với xã hội”.

Phát biểu tại Hội thảo, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐHQG-HCM cho biết, thực tiễn cho thấy, nếu đào tạo vẫn chủ yếu dừng ở truyền thụ tri thức; nếu sinh viên ít được tham gia nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, giải quyết các bài toán thực tiễn; nếu giảng dạy, nghiên cứu và nhu cầu của doanh nghiệp, địa phương còn tách rời, thì đại học khó có thể trở thành động lực phát triển như kỳ vọng. Do đó, ĐHQG-HCM xác định học tập trải nghiệm không phải là một hoạt động bên lề hay thực tập cuối khoá, mà phải được tiếp cận như một trụ cột chiến lược của mô hình đại học đổi mới sáng tạo, được dẫn dắt từ tầm nhìn lãnh đạo, thiết kế có hệ thống và bảo đảm chất lượng nghiêm túc.

Học tập trải nghiệm, trong cách tiếp cận này, là việc tổ chức đào tạo để người học tham gia nghiên cứu, sáng tạo và giải quyết vấn đề thực tiễn ngay trong chương trình đào tạo; qua đó kết nối giảng dạy – nghiên cứu – đổi mới sáng tạo – doanh nghiệp – địa phương một cách có định hướng và có đo lường tác động.

Giám đốc ĐHQG-HCM nhấn mạnh: “Theo Chiến lược phát triển giai đoạn 2026 -2030, ĐHQG-HCM xác định mục tiêu cụ thể: mỗi năm hợp tác với ít nhất 100 doanh nghiệp và từng bước đưa học tập trải nghiệm gắn với doanh nghiệp trở thành cấu phần quan trọng trong các chương trình đào tạo. Đây không chỉ là chỉ tiêu, mà là định hướng chuyển đổi mô hình đào tạo của toàn hệ thống”. Trên cơ sở đó, Hội thảo được tổ chức không nhằm tìm kiếm các mô hình đơn lẻ, mà tập trung trao đổi, làm rõ các vấn đề cốt lõi như: đưa học tập trải nghiệm trở thành một chiến lược ở cấp độ hệ thống; tăng cường gắn kết hoạt động này với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời hướng đến việc xây dựng các mô hình có khả năng triển khai bền vững, mở rộng quy mô và đo lường được tác động trong thực tiễn.

Từ kinh nghiệm quốc tế đến mô hình học tập trải nghiệm khả thi

Tại Hội thảo, các diễn giả đến từ những đại học đối tác quốc tế của ĐHQG-HCM đã chia sẻ kinh nghiệm và mô hình triển khai học tập trải nghiệm trong giáo dục đại học. Trong đó:

GS.TS Sukhwant Jhaj, Phó Hiệu trưởng phụ trách Đào tạo, Đổi mới Học thuật và Thành tích Sinh viên, Đại học Bang Arizona (Hoa Kỳ), đại học nghiên cứu công lập xếp hạng 1 về đổi mới sáng tạo tại Hoa Kỳ suốt 11 năm liên tiếp, chia sẻ tiếp cận học tập trải nghiệm như một chiến lược ở cấp độ thể chế;

Ông Kevin Koh, Trưởng bộ phận SMU-X, Đại học Quản lý Singapore, với mô hình SMU-X học tập trải nghiệm đạt giải thưởng danh giá về chiến lược dạy-học tại Times Higher Education (THE) Asia 2025, mang đến kinh nghiệm triển khai học tập trải nghiệm gắn với hệ sinh thái doanh nghiệp;

PGS.TS Wu Qi, Giám đốc chương trình chất lượng cao Cử nhân ngành Trí tuệ Nhân tạo, Máy tính và Chuyển đổi số Đại học Thành phố Hồng Kông và TS Raine Ng, Đồng Trưởng chương trình Cử nhân Quản trị Kinh doanh Toàn cầu của Đại học Thành phố Hồng Kông – là Đại học xếp thứ 7 Châu Á, chia sẻ các mô hình chương trình chất lượng cao, cả trong khối STEM lẫn ngoài STEM, nơi học tập trải nghiệm được tích hợp sâu với nghiên cứu, công nghệ và liên ngành.

Bên cạnh đó, tham luận của TS Nguyễn Quốc Chính, Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Đánh giá Chất lượng Đào tạo trình bày những mô hình học tập trải nghiệm bước đầu tại chính ĐHQG-HCM, dưới góc độ bảo đảm chất lượng, làm cơ sở cho việc mở rộng và phát huy trong thời gian tới.

Cùng với đó, Hội thảo đã dành thời lượng trao đổi, thảo luận giữa các diễn giả và giảng viên, nhà khoa học của ĐHQG-HCM. Tại đây, các diễn giả đã trực tiếp trả lời nhiều câu hỏi liên quan đến việc thiết kế học tập trải nghiệm trong chương trình đào tạo, cơ chế gắn kết với doanh nghiệp, cách thức tổ chức cho sinh viên tham gia nghiên cứu và giải quyết các vấn đề thực tiễn, cũng như phương pháp đánh giá hiệu quả và bảo đảm chất lượng học tập trải nghiệm. Các thảo luận đã góp phần làm rõ tính khả thi của các mô hình được chia sẻ, đồng thời mở ra nhiều gợi ý thiết thực cho việc vận dụng vào tình hình thực tiễn của ĐHQG-HCM trong thời gian tới.

Gỡ nghẽn để triển khai học tập trải nghiệm thực chất

Phát biểu kết luận, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai cho rằng, để học tập trải nghiệm được triển khai thực chất, cần tập trung giải quyết các điểm nghẽn hiện nay, trong đó quan trọng nhất là thay đổi tư duy của đội ngũ giảng viên và nâng cao chất lượng hoạt động thực tập của sinh viên. Giảng viên không thể chỉ giảng dạy lý thuyết mà cần trực tiếp tham gia trải nghiệm thực tiễn tại doanh nghiệp; đồng thời, việc tổ chức cho sinh viên đi thực tế phải bảo đảm được tham gia đúng chuyên môn, tránh hình thức.

Trên cơ sở đó, ĐHQG-HCM sẽ xây dựng một Đề án tổng thể về học tập trải nghiệm ở cấp độ toàn hệ thống, phát huy sức mạnh liên thông giữa các đơn vị thành viên thông qua các mô hình học tập qua dự án liên ngành, ứng dụng công nghệ và cá nhân hóa lộ trình học tập. Cùng với đó, ĐHQG-HCM cũng sẽ xây dựng một khung triển khai chung, bảo đảm sự linh hoạt để từng ngành, từng đơn vị chủ động thiết kế và đánh giá phù hợp với đặc thù đào tạo.

Giám đốc ĐHQG-HCM cho biết thêm, Đề án sẽ được bảo đảm bằng các nguồn lực và lộ trình triển khai cụ thể, trong đó có việc giảm tải giờ giảng cho giảng viên và triển khai thí điểm theo quy mô phù hợp trước khi nhân rộng. Mục tiêu cuối cùng là hình thành đội ngũ nhân lực đổi mới sáng tạo, góp phần thực hiện mục tiêu đưa ĐHQG-HCM vào nhóm các đại học hàng đầu châu Á, trong đó đội ngũ giảng viên giữ vai trò tiên phong trong quá trình chuyển đổi mô hình đào tạo.

Giám đốc ĐHQG-HCM bày tỏ kỳ vọng, từ nhận thức chung được hình thành tại Hội thảo, các đơn vị sẽ có những cam kết và hành động cụ thể, góp phần đưa học tập trải nghiệm trở thành động lực quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình đào tạo của toàn hệ thống.

MỘC MIÊN – KHẮC HIẾU

Nguồn: vnuhcm.edu.vn